Themeluesi i kësaj gare më prestigjioze të botës ka qenë gazetari sportiv, francezi Henry Degrange. Edhe sot e kësaj dite për nder të tij në çdo fanellë të verdhë janë të shkruara inicialet H.D.

Biçiklizëm: Tour de France

Gara e parë Tour de France nisi më 1903 si pasojë e një fjalosjeje ndërmjet dy gazetave franceze.? Le Velo dhe Il auto-Velo. Secila ka dashur që për vete të fitojë sa më shumë lexues Gara më prestigjioze e çiklizmit në botë që mbahet plotë 97 vjet e quajtur “Tour de France” është një garë vjetore e çiklizmit që mbahet në tërë Francën. Bëhet fjalë për një garë jashtëzakonisht të vështirë e të mundimshme e cila kërkon nga garuesit një përgatitje kulmore dhe gjithëpërfshirëse. Etapat janë të gjata, ndërsa vozitët nëpër shtigje të konfigurimeve (reliefëve) të ndryshme, ne rrugë dhe tatëpjetëza të mëdha, shtigje kodrinore-malore. Vet themelimi i kësaj gare, si dhe ditët e para të çiklizmit, me gjasë, ishin shumë më romantike. Mendohet se themeluesi i kësaj gare më prestigjioze të botës ka qenë gazetari sportiv, francezi Henry Degrange. Edhe sot e kësaj dite për nder të tij në çdo fanellë të verdhë janë të shkruara inicialet H.D. Si drejtor i gazetës L'auto, por edhe çiklist, i ra ndërmend ideja që prej viti 1903 të organizojë deri atëherë garën më të madhe, Tour de France, në gjashtë etapa dhe një gjatësi të përgjithshme prej 2428 kilometra.

Ky propozim është miratuar në Evropë edhe pse disa në këtë drejtim ishin skeptik. Franca atëherë nuk kishte rrugë dhe ura që të mund përballonin dhe të vozitshin aq shumë ngasës në dy rrota për aq shumë kilometra. Gara, megjithatë, filloi më 1 korrik 1903 nga vendi Non Geron në drejtim të Lyonit, ku duhej të ishte caku i etapës së parë. Në fillim të garës u lajmëruan 60 garues, më shumë seç ishte pritur, por nuk duhet të habitemi sepse gara ofronte edhe sfida tjera, siç ishte fondi i çmimit të garës në 20 000 franga franceze. Çdo garues ka marrë si shpërblim nga pesë franga franceze për çdo ditë të garës. Po ashtu u zvogëlua dyfish edhe pagesa për pjesëmarrje në gara nga 20 në 10 franga. E tëra rezultoi me lindjen e Tour de France. Në Marseille, Touloise, Bordeaux, Nantes dhe në cakun në Paris, këtë garë e ndoqën një numër i madh shikuesish dhe adhuruesish të çiklizmit. Në garën parë atëbotë sytë e të gjithëve ishin kah çiklisti italian, Moris Garina, i cili mbizotëroi gjatë gjithë garës dhe në fund i pari arriti në cak. Në atë kohë, Garin ishte një çiklist me famë sepse më herët para triumfit në Tour de France, kishte fituar edhe në disa gara të njohura të çiklizmit. Si rrallë ndonjë kampion, ai ka fituar duke lënë prapa Rene Potierin,që u renditë i dyti me një ngecje madje prej gati tri orëve. Me kalimin e kohës, çiklistët janë përgatitur gjithnjë e më shumë për sfidat qe i prisnin në Tour de France, kështu që gjithnjë e më shumë zvogëlohej koha nëpër të cilat kalohej nëpër etapa. Natyrisht, se në gjithë këtë ka kontribuar edhe zhvillimi i teknikës dhe me këtë edhe përsosja e biçikletave. Më 1905 fillon edhe gara ekipore. Themelues të ekipeve kryesisht ishin prodhuesit e njohur të karrocave me dy rrota dhe biçikletave

Çka është fanella e verdhë?

Fanella e verdhë shënjon garuesin në renditjen e përgjithshme, e cila u shërben shikuesve që gjatë garës të njohin çiklistin që kryeson garën dhe favoritin për ta fituar garën. Thuhet se zgjedhja ngjyrës nuk ka qenë e diktuar nga askush as nga sponsorët(sikur në Giro d'Italia). Legjenda thotë se fanella me ngjyrë të verdhë ishte e vetmja ngjyrë e stofit që u gjend në ato momente në treg(dyqan)

Po fanella e gjelbër?

Përveç fanellës së verdhe garuesit në Tour de France luftojnë edhe fanellën e gjelbër, të cilën e bartë sprinteri më i mirë.

Fanellën e bardhë me pika të kuqe e bartë çiklisti që më me sukses i kalon shtigjet malore( çiklisti kodrinor)

Ndërsa fanellën krejt të bardhë e bartë çiklisti më i mirë i ri në Tour de France.

Numrin dhe ngjyrën në çdo garë të çiklizmit e përcakton organizatori, ndaj këto dallohen nga gara në garë. Por këto janë shenjat dalluese të Tour de France.

Fituesit më të mëdhenj të Tur de France

1. Lance Armstrong (SHBA) - 7 herë

2. Jacques Anquetil (Fra) - 5 herë

3. Merckx Eddy (Bel) - 5

4. Hinault Bernard (Fra) - 5

5. Indurain Miguel (Spa) - 5

Numri më i madh i ditëve që kanë bartë fanellë të verdhë

1. Merckx Eddy (Bel) 111 ditë

2. Lance Armstrong (SHBA) 83

3. Hinault Bernard (Fra) 79

Numri më i madh i etapave të fituara

1. Merckx Eddy (Bel) 34 etapa

2. Hinault Bernard (Fra) 28

3. Leducq André (Fra) 25

Etapa të fituara në një turne

1. Charles Pélissier (Fra, 1930)) 8 etapa

2. Merckx Eddy (Bel, 1970 et 1974) 8

3. Maertens Freddy (Bel, 1976) 8

4. Mark Cavendish (Gbr, 2009) 6

Numri më i madh i çiklistëve që hipën në podium

1. Poulidor Raymond (Fra) 8 herë

2. Lance Armstrong (SHBA) 8

Numri i fituesve sipas shteteve

1. Franca 36 herë

2. Belgjika 18

3. Spanja 12

4. SHBA 10

5. Italia 9

6. Luksemburgu 4

7. Holandë dhe Zvicër 2 herë

8. Gjermania, Danimarka dhe Irlanda nga 1 herë

Shikues për një turne

• 12-15000000 spektatorëve

• 70% meshkuj dhe femra 30%

• 85% e spektatorëve francez dhe 15% jofrancez

• 130 km udhëtoi mbi mesatare të vijnë dhe të shohin Tour

• 6 orë e pranisë në anë të rrugës në mesatare

Media *

• 118 kanale televizive, 75 radio, 398 gazeta, 61 faqet e internetit, që përfaqësojnë 41 kombësi, pra 2 477 gazetarë.

• Mbulimi televiziv në 186 vende duke përfshirë edhe mbulim të jetojnë në 60.

• Internet: 155000000 faqe të shikuara dhe 11,6 milion vizita.

Fituesit e Tour de Franca 1903-2009

1903 Maurice GARIN (Fra)

1904 Henri CORNET (Fra)

1905 Louis TROUSSELIER (Fra)

1906 René POTTIER (Fra)

1907 Lucien PETIT-BRETON (Fra)

1908 Lucien PETIT-BRETON (Fra)

1909 François FABER (Fra)

1910 Octave LAPIZE (Fra)

1911 Gustave GARRIGOU (Fra)

1912 Odile DEFRAYE (Bel)

1913 Philippe THYS (Bel)

1914 Philippe THYS (Bel)

1919 Firmin LAMBOT (Bel)

1920 Philippe THYS (Bel)

1921 Léon SCIEUR (Bel)

1922 Firmin LAMBOT (Bel)

1923 Henri PÉLISSIER (Ita)

1924 Ottavio BOTTECCHIA (Ita)

1925 Ottavio BOTTECCHIA (Ita)

1926 Lucien BUYSSE (Bel)

1927 Nicolas FRANTZ (Lux)

1928 Nicolas FRANTZ (Lux)

1929 Maurice DEWAELE (Bel)

1930 André LEDUCQ (Fra)

1931 Antonin MAGNE (Fra)

1932 André LEDUCQ (Fra)

1933 Georges SPEICHER (Fra)

1934 Antonin MAGNE (Fra)

1935 Romain MAES (Bel)

1936 Sylvère MAES (Bel)

1937 Roger LAPÉPIE (Fra)

1938 Gino BARTALI (Ita)

1939 Sylvère MAES (Bel)

1947 Jean ROBIC (Fra)

1948 Gino BARTALI (Ita)

1949 Fausto COPPI (Ita)

1950 Ferdi KÜBLER (Zvic)

1951 Hugo KOBLET (Zvic)

1952 Fausto COPPI (Ita)

1953 Louison BOBET (Fra)

1954 Louison BOBET (Fra)

1955 Louison BOBET (Fra)

1956 Roger WALKOWIAK (Fra)

1957 Jacques ANQUETIL (Fra)

1958 Charly GAUL (Lux)

1959 Federico BAHAMONTES (Spa)

1960 Gastone NENCINI (Ita)

1961 Jacques ANQUETIL (Fra)

1962 Jacques ANQUETIL (Fra)

1963 Jacques ANQUETIL (Fra)

1964 Jacques ANQUETIL (Fra)

1965 Felice GIMONDI (Ita)

1966 Lucien AIMA (Fra)

1967 Roger PINGEON (Fra)

1968 Jan JANSSEN (Hol)

1969 Eddy MERCKX (Bel)

1970 Eddy MERCKX (Bel)

1971 Eddy MERCKX (Bel)

1972 Eddy MERCKX (Bel)

1973 Luis OCANA (Spa)

1974 Eddy MERCKX (Bel)

1975 Bernard THÉVENE (Fra)

1976 Lucien VAN IMPE (Bel)

1977 Bernard THÉVENET (Fra)

1979 Bernard HINAULT (Fra)

1978 Bernard HINAULT (Fra)

1980 Joop ZOETEMELK (Hol)

1981 Bernard HINAULT (Fra)

1982 Bernard HINAUL (Fra)

1983 Laurent FIGNON (Fra)

1984 Laurent FIGNON (Fra)

1985 Bernard HINAULT (Fra)

1986 Greg LEMOND (SHBA)

1987 Stephen ROCHE (Irl)

1988 Pedro DELGADO (Spa)

1999 Greg LEMOND (SHBA)

1990 Greg LEMOND (SHBA)

1991 Miguel INDURAIN (Spa)

1992 Miguel INDURAIN (Spa)

1993 Miguel INDURAIN (Spa)

1994 Miguel INDURAIN (Spa)

1995 Miguel INDURAIN (Spa)

1996 Bjarne RIIS (Dan)

1997 Jan ULLRICH (Gjer)

1998 Marco PANTANI (Ita)

1999 Lance ARMSTRONG (SHBA)

2000 Lance ARMSTRONG (SHBA)

2001 Lance ARMSTRONG (SHBA)

2002 Lance ARMSTRONG (SHBA)

2003 Lance ARMSTRONG (SHBA)

2004 Lance ARMSTRONG (SHBA)

2005 Lance ARMSTRONG (SHBA)

2006 Oscar PEREIRO (Spa)

2007 Alberto CONTADOR (Spa)

2008 Carlos SASTRE (Spa)

2009 Alberto CONTADOR (Spa)