Mbi personalitetin

Share

LePuRuShJa
♫ Stafi Administrues ♫
♫ Stafi Administrues ♫

<b>Shteti</b> Shteti: Europė
<b>Gjinia</b> Gjinia: Female
<b>Antarėsimi</b> Antarėsimi: 11/09/2007
<b>Nr i postimeve</b> Nr i postimeve: 120589
<b>Pikėt</b> Pikėt: 256707
<b>Votat</b> Votat: 308
<b>Titulli Preferuar</b> Titulli Preferuar: Mbrėmė erdhe pranė meje... Aroma jote mė shoqėronte... Kujtimet kujtonim ne tė dy... Si njė yllė shkėlqenin sytė e tu... Ishe ti vallė vėrtetė, apo ėndėrrat e mia...?!

Buzqeshje Mbi personalitetin

Mesazh nga LePuRuShJa prej 19/5/2010, 13:53



Tė gjitha proceset psikike, siē janė: tė perceptuarit, tė menduarit, tė ndjenjave, tė mėsuarit, tė motivacionit etj. janė tė lidhura ngushtė njėra me tjetrėn, pra varėn njėra nga tjetra dhe ndikojnė nė njėra tjetrėn.Individi, duke kaluar nėpėr kėto procese psikike, gjatė periudhave tė ndryshme tė jetės, formon veti tė caktuara personale.

Duke i vėrejtur kėto veti gjatė aktivitetit tė individit, ne vėrejmė mėnyrėn e veēantė tė sjelljeve, qė ėshtė karakteristike pėr tė. Kėto veti karakteristike, mėnyrėn e pėrgjithshme dhe tė veēantė tė sjelljeve tė njerėzve dhe tė ēdo individi, si manifestohen, si zhvillohen dhe nga cilėt faktor varėn ato, i studion Psikologjia e personalitetit.

Sikurse tė gjitha funksionet psikike, edhe personaliteti e ka bazėn e vetė biologjike, sepse ēdo njeri lind me karakteristika trashėguese tė caktuara. Edhe pse faktorėt biologjik kanė rėndėsi tė posaēme pėr zhvillimin e personalitetit, janė vetėm bazė e nevojshme pėr zhvillimin e mėtejmė tė tij. Rol vendimtar luajnė faktorėt e rrethit, e para se gjithash, faktorėt social. Prandaj edhe theksohet se personaliteti ėshtė dukuri, jo vetėm psikologjike, por edhe sociale. Kushtet sociale, e para sė gjithash aktivitetet me njerėz, janė tė domosdoshme pėr t’u zhvilluar individualiteti njerėzorė nė qenie humane, pra nė qenie e cila ka karakteristika, qė i pėrfillim si karakteristike njerėzore.

Numri i faktorėve, si ndikim nė bazėn e dhėnė biologjike pėr formimin e cilėsive tė personalitetit, ėshtė mjaft i madh si: ambienti dhe kushtet familjare (nė tė cilat rritet fėmija), shkolla, moshatarėt, mėsuesi, tė njohurit, organizatat dhe shoqėria nė tė cilat ai ėshtė anėtar, dhe roli qė ka nė to, literatura dhe filmat, bashkėshortėsia dhe marrėdhėniet bashkėshortore, profesioni dhe suksesi nė kėtė profesion, pozita sociale, kultura nė tė cilėn rritet dhe jeton, sistemi shoqėror i bashkėsisė etj. etj.

Zhvillimi i personalitetit ndahet nė katėr perioda: mosha e fėmijėrisė, e rinisė, e pjekurisė dhe e pleqėrisė.
Shumė ekspertė tė psikologjisė mendojnė, se rol vendimtarė pėr formimin e cilėsive tė personalitetit luajnė kushtet e jetės familjare nė ditėt e para tė fėmijėrisė. Studimet kanė treguar, se kushti mė i mirė pėr zhvillimin e personalitetit tė pjekur dhe tė shėndosh, ėshtė qėndrimi i pėrzemėrt dhe i ngrohėt i prindėrve, por edhe njėfarė rigoroziteti nė evitimin e pasojave tė pakėnaqshme tė reaksioneve tek fėmijėt.

Moment tjetėr i rėndėsishėm pėr zhvillimi e cilėsive tė personalitetit ėshtė edhe fillimi i parė shkollor, qė pėrbėn njė ndėr bazat shumė tė rėndėsishme nė zhvillimin e personalitetit dhe karakterit tė mėvonshėm tė individit. Ardhja e fėmijės nė shkollė, ėshtė ardhje nė njė rreth tė ri, me kėrkesa tė reja, dhe me mė shumė obligime, nė tė cilat ai duhet tė gjendet, pasi ato ndryshojnė dukshėm prej kėrkesave familjare me tė cilat ai ėshtė mishėruar. Gjithashtu, rol me rėndėsi nė kėtė periodė luan edukatori, mėsuesi ose pedagogu. Mėsuesi, si edhe prindėrit paraqesin modelin, nė tė cilin fėmija merr shembull. Me sjelljet, veprimet, gjestet, qėndrimet etj. ata i japin kahjen e mėtejme fėmijės, drejt formimit tė cilėsive tė personalitetit.
Perioda tjetėr, shumė e rėndėsishme ėshtė mosha e rinisė, e cila karakterizohet me dy momente: Zhvillimin fiziologjik dhe zhvillimin social.

Nė zhvillimin fiziologjik bie nė sy rritja e gjatėsisė sė trupit dhe shtimi nė peshė; paraqitja e karakteristikave seksuale dhe disa kriza psikologjike nė lidhje me kėtė moshė etj. Ndėrsa nė zhvillimin social, paraqiten interesime dhe qėndrime tė reja mbi jetėn; zhvillohet ndjenja e vetėdijes dhe nevoja e pavarėsimit, si dhe formohen pikėpamje mbi ēėshtjet e rėndėsishme shoqėrore etj.

Pėr kapėrcimin e kėsaj periode, e cila ėshtė e mbushur me trauma e probleme tė ndryshme psikike e fizike, dhe pėr marrjen e kahjes vendimtare drejtė cilėsive tė qėndrueshme tė personalitetit (qoftė pozitive, apo negative), ndikim parėsor luajnė: faktorėt e fėmijėrisė sė hershme, qėndrimet e prindėrve dhe edukatorėve, pikėpamjet dhe normat shoqėrore si dhe shumė faktor tjerė social.

Nga zhvillimi i faktorėve tė sipėrpėrmendur varet edhe perioda tjetėr vijuese - mosha e pjekurisė. Kjo periodė zgjat deri nė moshėn 50 vjeēare, dhe pėrbėn periodėn mė tė gjatė nė jetėn e individit. Nė kėtė periodė bėhet edhe zgjedhja dhe zgjidhja e problemeve mė rėndėsishme pėr jetėn e njeriut, si: zgjedhja e profesionit, formimi i koncepteve mbi jetėn, martesa dhe krijimi i familjes, qė ngrit ndjenjėn e pėrgjegjėsisė dhe i jep jetės kuptim mė serioz nė vazhdimėsinė e formimit tė mėtejmė tė cilėsive tė qėndrueshme tė personalitetit. Nė kėtė periodė, individi krijon koncepte tė qėndrueshme pėr dukuritė e pėrgjithshme, pavarėsisht tė ēfarė drejtimi janė ato, prioritare apo herezike, tė pėrputhshme me logjikėn e shoqėrisė apo jo etj., dhe e ka shumė tė vėshtirė qė t’i ndryshoj ato koncepte.

Perioda e fundit ėshtė mosha e pleqėrisė, e cila fillon nga vitet e 50-ta, dhe karakterizohet me personalitet tė qėndrueshėm, nė kuptim tė plotė. Studimet e fundit kanė treguar se nė moshėn e pleqėrisė, aktivitetet psikike zvogėlohen shumė pakė (ose aspak), nė krahasim me ato fizike. Kjo dukuri ndikon nė psikologjinė e tė moshuarve. Pasi ata nuk janė nė gjendje tė kryejnė aktivitete fizike, deri sa ato psikike i kanė aktive, fillojnė tė tėrhiqen nė vetvete, largohen prej ambientit dhe e ndiejnė vetėn, herė-herė si tė tepėrt nė shoqėri. Pra, kėtė moshė e karakterizon personaliteti i mbyllur (mbyllja nė kornizat vetjake). Prandaj ėshtė shumė i nevojshėm angazhimi i shoqėrisė dhe qėndrimi konstruktiv ndaj personave nė kėtė moshė.

Nga kjo analizė qė e bėmė mė lartė, mund tė konkludojmė se zhvillimi i cilėsive tė qėndrueshme tė personalitetit varet nga shumė faktorė. Kėto cilėsi karakterizojnė, personalitetin ose karakterin e individit, ndėrsa bashkimi i individėve indigjen, formon shoqėrinė (kolektivitetin) e qė ne e quajmė KOMB. Kjo do tė thotė, se pasqyrimi i karakterit individual ėshtė edhe pasqyrim i karakterit kolektiv, pra pasqyron sjelljet, zakonet, vlerat kulturoro-artistike, inteligjencėn etj, tė njė kombi. Prandaj edhe lind pyetja: sa i njohim dhe sa merremi ne shqiptarėt me kėta faktor pėr kultivimin e njė shoqėrie me personalitete tė shėndosha?



S'tė dua me petale, stė dua me gjėmba
Por tė dua thellė nga zemra
Si yllė pėr mua, gjithmonė do mbetesh
Nė zemrėn time do digjesh e do tretesh ...!!



    Ora ėshtė 20/8/2014, 18:33