1
Paolo Coehlo dhe ideja per ti falur veprat e tij prej 28/9/2011, 20:36
Albatros
♫ Stafi Administrues ♫

E gjithė industria botuese qė ėshtė transformuar tėrėsisht nga hyrja e botės dixhitale mund tė mėsojė diēka nga Paolo Coehlo, braziliani i famshėm pėr librat e tij, 64-vjeēari qė ka bėrė pėr vete botėn me mesazhet qė ka pėrēuar. Disa vite mė parė, ai bėri njė revolucion tė vėrtetė duke piratuar librat e vet e duke i lanēuar online pa pagesė pėr ti pėrcjellė sa mė mirė te tė gjithė lexuesit qė nuk kishin mundėsi qė ti blinin ato. Kėshtu, veprat e tij bestseller ishin lehtėsisht tė gjetshme. Nė kėtė pėrpjekje tė tij, ai pėrdori argumentin se idetė duhet qė tė pėrēohen falas dhe lirshėm. Sė fundi, ai ka provokuar njė tjetėr debat duke lanēuar njė tjetėr ide atė qė autorėt mund tė mbėrrijnė te lexuesi dhe mund tė ndėrtojnė audiencėn e tyre pėrmes pėrēimit tė veprės dhe ideve pėrmes medias sociale. Ai madje ka iniciuar debate dhe biseda nė lidhje me mėnyrėn e pėrēimit tė ideve tė njė vepre te lexuesit qė nė momentin kur ajo ndodhet nė procesin e saj krijues.
Kjo filozofi e ka ndihmuar qė tė shesė miliona kopje tė librave tė tij, ndėr mė tė famshmit prej tyre mund tė pėrmendim Alkimistin njė roman alegorik, i cili ka qenė bestseller i New York Times pėr 145 javė rresht dhe ėshtė njė nga librat mė tė shitur tė tė gjitha kohėrave. Kėtė javė, Coehlo ka lanēuar romanin e tij tė ri Aleph, njė libėr qė rrėfen historinė e epifanisė sė tij nė njė udhėtim qė ndėrmerret pėrmes Azisė nė vitin 2006 me hekurudhėn transiberiane. Aleph ėshtė germa e parė e alfabetit hebraik qė ka shumė domethėnie mistike. Ndėrkohė qė Coehlo kaloi katėr vjet nė grumbullimin e materialit pėr librin, ai e shkroi atė brenda njė periudhe prej 4 javėsh.
Pėrhapja e fjalės pėr librin e ri ėshtė e lehtė. Kjo sepse veē tė tjerash, Coehlo ėshtė edhe njė pėrdorues shumė i mirė i Twitter duke shkruar shpesh mesazhe nė anglisht dhe nė portugalisht, gjuhėn e tij tė lindjes. Ai ka nė Twitter 2.4 milionė miq dhe i ka bėrė tė gjithė me emrin e tij dhe me mesazhet qė hedh online herė pas here si mesazhin e fundit i cili thotė: Kur kėmbėt e tua janė tė lodhura, atėherė ec me zemėr. Nė vitin 2010, Forbes e cilėsoi atė si person mė me shumė ndikim nė Twitter pėrveē Justin Bieber.
Coehlo vazhdon qė tė japė pa pagesė punėn dhe veprat e tij nė internet duke u kėrkuar lexuesve qė vetėm nėse do ta pėlqejnė librin e tij nė versionin falas dhe online, pra vetėm nėse do ta konsiderojnė atė njė vlerė mund ta blejnė. Nė tė kundėrt jo. Nė kėtė mėnyrė, Coehlo dėshiron qė tu pėrēojė botuesve njė mesazh, atė qė nėse do tė nxirrnin nė internet pjesė tė ndryshme tė njė vepre para se ta nxirrnin njė libėr nė librari do tė kishin veēse mirė, sepse do ta afeksiononin lexuesin dhe do ta nxisnin shumė mė tepėr se nė rastin kur i ofrojnė njė libėr pėr tė cilin nuk dihet asgjė. Nga shtėpia e rij nė Gjenevė tė Zvicrės, Coehlo na flet pėr librin e tij tė ri, ndjenjat e lidhjes sė fortė dhe tė pashpjegueshme gati magjike me tė madhin e letrave latine, Jorge Luis Borges, dhe kohėn e lirė qė e kalon nė pjesėn mė tė madhe nė komunikimin me fansat e tij nė Facebook dhe Twitter. Ja intervista me tė madhin Coehlo.
Protagonisti i romanit tuaj tė ri Aleph duket shumė i njohur pėr tė gjithė ata qė i kanė lexuar dhe ndjekur veprat tuaja nė kohė: ai ėshtė njė shkrimtar i mirė dhe i shitur qė ndėrmerr udhėtime nėpėr botė duke qenė se i ka pasion dhe njėherazi ėshtė nė kėrkim tė gjurmėve tė shpirtit tė tij. Sa autobiografik ėshtė ky libėr i fundit?
Ky libėr ėshtė njėqind pėr qind autobiografik. Tė gjitha pėrvojat pėr tė cilat flas nė kėtė libėr janė pėrvoja tė miat personale qė i kam kaluar gjatė udhėtimeve tė mia shpirtėrore dhe gjeografike nėpėr botė dhe pėrmes njohjes sė njerėzve. Por sigurisht qė kam shumė mbresa tė miat personale dhe nė njė libėr doja vetėm qė tė nxirrja njė pėrmbledhje tė tyre pėr tė pėrcjellė mbi tė gjitha edhe njė mesazh. Por nė fakt, edhe vetė librin e shoh si njė udhėtim mė vete dhe jo si njė roman, por gati-gati si njė studim tė shpirtit dhe pėrvojave njerėzore.
Titulli i librit ėshtė huazuar nga Aleph, sipas njė libri me tregime tė shkurtra tė Borgesit. A jeni ndikuar prej tij?
Ai ėshtė ikona ime dhe shkrimtari mė i mirė i njė brezi tė tėrė. Por nuk jam ndikuar prej tij, por nga ideja e Aleph si koncept. Nė traditėn klasike tė librave shpirtėrorė Borges e pėrmbledh shumė mirė idenė se si gjėrat nga tė ndryshme qė janė shndėrrohen nė fund nė njė gjė tė vetme, unike.
Kur vendosėt qė tė bėheshit shkrimtar?
Mu deshėn 40 vjet qė tė shkruaja librin tim tė parė. Kur kam qenė fėmijė mė nxisnin qė tė shkoja nė shkollė, por nuk mė kanė nxitur qė tė ndjek karrierėn e shkrimtarit, sepse prindėrit e mi mendonin se do tė vuaja urie me njė profesion tė tillė. Ata mendonin se askush nuk mund tė nxjerrė para dhe tė jetojė nga botimi i librave nė njė vend si Brazili. Ata nė fakt, nuk e kishin gabim nė kėtė jetė, por gjithsesi unė kisha njė nevojė shumė tė madhe pėr tu shprehur pėrmes librave.
Libri juaj mė i famshėm Alkimisti ėshtė shitur me 65 milionė kopje nė tė gjithė botėn. A vazhdon qė tu befasojė edhe sot suksesi i kėtij libri?
Ėshtė e ēuditshme qė tė shpjegosh njė fenomen tė tillė. Mund tė kesh 10 mijė shpjegime pėr njė sukses, por ėshtė shumė e vėshtirė qė tė shpjegosh njė sukses.
Ju keni pasur sukses edhe nė shpėrndarjen e librave tuaj pa pagesė. Ju jeni i famshėm pėr postimin nė internet tė versioneve pirate tė librave tuaj online, njė mėnyrė shumė e ēuditshme pėr njė autor librash?
Kur pashė versionin e parė pirat tė librave tė mi mendova se pėrse tė mos vazhdoja unė punėn e tyre, pra tė mos i shpėrndaja edhe vetė online ato? Ka njė moment tė vėshtirė, megjithatė nė Rusi kur ata nuk kishin letėr mjaftueshėm. Atėherė unė vendosa qė tė nxirrja kopjen e parė online dhe mė pas pashė se kisha shitur nė kėtė vend 10 mijė kopje ndėrsa vitin e dytė shkova nė 100 mijė kopje. Kėshtu thashė se kjo gjė funksiononte. Mė pas nisa qė tė nxirrja libra tė tjerė online duke ditur qė nėse njerėzit do ti lexonin ato pak nga pak dhe pjesėrisht ndoshta do tė ishin mė kuriozė dhe mė tė nxitur pėr tė blerė tė gjithė librin. Sot shitjet e mia gjithnjė e nė rritje e tregojnė mjaft mirė suksesin e nė metode tė tillė. Kėshtu qė njė ditė tė bukur nė njė konferencė vendosa qė ta bėja publike njė metodė tė tillė.
A kishit frikė se mos me anė tė kėsaj mėnyre do tė acaronit botuesin tuaj?
Sigurisht qė ekzistonte njė problem i tillė, por ishte tepėr vonė tashmė. Kur u ktheva nė vendin tim tė parėn telefonatė qė mora ishte nga botuesi nė Shtetet e Bashkuara tė Amerikės qė mė tha: Kemi njė problem tė madh. Unė e takova dhe botuesi mė tha qė meqenėse unė kisha bėrė njė veprim nė mėnyrė jozyrtare, pra kisha nxjerrė online librat e mi, le ta bėja qė sot e mbrapa zyrtarisht.
Dhe sot ju jeni njė nga shkrimtarėt mė tė njohur dhe mė tė famshėm online? A mos vallė keni zhvilluar ndonjė lloj varėsie nė kėtė drejtim?
Po, dhe e pranoj njė gjė tė tillė. Unė futem nė komunikim nė mėngjes dhe nė darkė. Pėr tė shkruar 12 orė nė ditė tė duhet shumė vullnet dhe mė nė fund vjen njė moment kur e ndien veten tė lodhur dhe duhet qė tė pushosh. Pėr mua kjo ėshtė thjesht relaks.
Duket se keni njė mėnyrė tė ndryshme nga ajo e shkrimtarėve tė tjerė tė mėdhenj tė kohės sonė qė shkruajnė tė mbyllur pėr javė tė tėra pa komunikuar me tė tjerėt?
Le ti kthehemi origjinės sė tė shkruarit. Nė tė shkuarėn burrat dhe gratė qė shkruanin konsideroheshin si personalitete tė mbyllura nė njė kullė tė fildishtė dhe askush nuk mund ti prekte. Unė mendoj se ajo kulla e fildishtė nuk ekziston mė. Nėse lexuesit nuk i pėlqen diēka tek unė mė pėlqen qė tė ma thotė dhe tė jem nė kontakt me tė. Nuk mė pėlqen izolimi. Shqiperia
Kjo filozofi e ka ndihmuar qė tė shesė miliona kopje tė librave tė tij, ndėr mė tė famshmit prej tyre mund tė pėrmendim Alkimistin njė roman alegorik, i cili ka qenė bestseller i New York Times pėr 145 javė rresht dhe ėshtė njė nga librat mė tė shitur tė tė gjitha kohėrave. Kėtė javė, Coehlo ka lanēuar romanin e tij tė ri Aleph, njė libėr qė rrėfen historinė e epifanisė sė tij nė njė udhėtim qė ndėrmerret pėrmes Azisė nė vitin 2006 me hekurudhėn transiberiane. Aleph ėshtė germa e parė e alfabetit hebraik qė ka shumė domethėnie mistike. Ndėrkohė qė Coehlo kaloi katėr vjet nė grumbullimin e materialit pėr librin, ai e shkroi atė brenda njė periudhe prej 4 javėsh.
Pėrhapja e fjalės pėr librin e ri ėshtė e lehtė. Kjo sepse veē tė tjerash, Coehlo ėshtė edhe njė pėrdorues shumė i mirė i Twitter duke shkruar shpesh mesazhe nė anglisht dhe nė portugalisht, gjuhėn e tij tė lindjes. Ai ka nė Twitter 2.4 milionė miq dhe i ka bėrė tė gjithė me emrin e tij dhe me mesazhet qė hedh online herė pas here si mesazhin e fundit i cili thotė: Kur kėmbėt e tua janė tė lodhura, atėherė ec me zemėr. Nė vitin 2010, Forbes e cilėsoi atė si person mė me shumė ndikim nė Twitter pėrveē Justin Bieber.
Coehlo vazhdon qė tė japė pa pagesė punėn dhe veprat e tij nė internet duke u kėrkuar lexuesve qė vetėm nėse do ta pėlqejnė librin e tij nė versionin falas dhe online, pra vetėm nėse do ta konsiderojnė atė njė vlerė mund ta blejnė. Nė tė kundėrt jo. Nė kėtė mėnyrė, Coehlo dėshiron qė tu pėrēojė botuesve njė mesazh, atė qė nėse do tė nxirrnin nė internet pjesė tė ndryshme tė njė vepre para se ta nxirrnin njė libėr nė librari do tė kishin veēse mirė, sepse do ta afeksiononin lexuesin dhe do ta nxisnin shumė mė tepėr se nė rastin kur i ofrojnė njė libėr pėr tė cilin nuk dihet asgjė. Nga shtėpia e rij nė Gjenevė tė Zvicrės, Coehlo na flet pėr librin e tij tė ri, ndjenjat e lidhjes sė fortė dhe tė pashpjegueshme gati magjike me tė madhin e letrave latine, Jorge Luis Borges, dhe kohėn e lirė qė e kalon nė pjesėn mė tė madhe nė komunikimin me fansat e tij nė Facebook dhe Twitter. Ja intervista me tė madhin Coehlo.
Protagonisti i romanit tuaj tė ri Aleph duket shumė i njohur pėr tė gjithė ata qė i kanė lexuar dhe ndjekur veprat tuaja nė kohė: ai ėshtė njė shkrimtar i mirė dhe i shitur qė ndėrmerr udhėtime nėpėr botė duke qenė se i ka pasion dhe njėherazi ėshtė nė kėrkim tė gjurmėve tė shpirtit tė tij. Sa autobiografik ėshtė ky libėr i fundit?
Ky libėr ėshtė njėqind pėr qind autobiografik. Tė gjitha pėrvojat pėr tė cilat flas nė kėtė libėr janė pėrvoja tė miat personale qė i kam kaluar gjatė udhėtimeve tė mia shpirtėrore dhe gjeografike nėpėr botė dhe pėrmes njohjes sė njerėzve. Por sigurisht qė kam shumė mbresa tė miat personale dhe nė njė libėr doja vetėm qė tė nxirrja njė pėrmbledhje tė tyre pėr tė pėrcjellė mbi tė gjitha edhe njė mesazh. Por nė fakt, edhe vetė librin e shoh si njė udhėtim mė vete dhe jo si njė roman, por gati-gati si njė studim tė shpirtit dhe pėrvojave njerėzore.
Titulli i librit ėshtė huazuar nga Aleph, sipas njė libri me tregime tė shkurtra tė Borgesit. A jeni ndikuar prej tij?
Ai ėshtė ikona ime dhe shkrimtari mė i mirė i njė brezi tė tėrė. Por nuk jam ndikuar prej tij, por nga ideja e Aleph si koncept. Nė traditėn klasike tė librave shpirtėrorė Borges e pėrmbledh shumė mirė idenė se si gjėrat nga tė ndryshme qė janė shndėrrohen nė fund nė njė gjė tė vetme, unike.
Kur vendosėt qė tė bėheshit shkrimtar?
Mu deshėn 40 vjet qė tė shkruaja librin tim tė parė. Kur kam qenė fėmijė mė nxisnin qė tė shkoja nė shkollė, por nuk mė kanė nxitur qė tė ndjek karrierėn e shkrimtarit, sepse prindėrit e mi mendonin se do tė vuaja urie me njė profesion tė tillė. Ata mendonin se askush nuk mund tė nxjerrė para dhe tė jetojė nga botimi i librave nė njė vend si Brazili. Ata nė fakt, nuk e kishin gabim nė kėtė jetė, por gjithsesi unė kisha njė nevojė shumė tė madhe pėr tu shprehur pėrmes librave.
Libri juaj mė i famshėm Alkimisti ėshtė shitur me 65 milionė kopje nė tė gjithė botėn. A vazhdon qė tu befasojė edhe sot suksesi i kėtij libri?
Ėshtė e ēuditshme qė tė shpjegosh njė fenomen tė tillė. Mund tė kesh 10 mijė shpjegime pėr njė sukses, por ėshtė shumė e vėshtirė qė tė shpjegosh njė sukses.
Ju keni pasur sukses edhe nė shpėrndarjen e librave tuaj pa pagesė. Ju jeni i famshėm pėr postimin nė internet tė versioneve pirate tė librave tuaj online, njė mėnyrė shumė e ēuditshme pėr njė autor librash?
Kur pashė versionin e parė pirat tė librave tė mi mendova se pėrse tė mos vazhdoja unė punėn e tyre, pra tė mos i shpėrndaja edhe vetė online ato? Ka njė moment tė vėshtirė, megjithatė nė Rusi kur ata nuk kishin letėr mjaftueshėm. Atėherė unė vendosa qė tė nxirrja kopjen e parė online dhe mė pas pashė se kisha shitur nė kėtė vend 10 mijė kopje ndėrsa vitin e dytė shkova nė 100 mijė kopje. Kėshtu thashė se kjo gjė funksiononte. Mė pas nisa qė tė nxirrja libra tė tjerė online duke ditur qė nėse njerėzit do ti lexonin ato pak nga pak dhe pjesėrisht ndoshta do tė ishin mė kuriozė dhe mė tė nxitur pėr tė blerė tė gjithė librin. Sot shitjet e mia gjithnjė e nė rritje e tregojnė mjaft mirė suksesin e nė metode tė tillė. Kėshtu qė njė ditė tė bukur nė njė konferencė vendosa qė ta bėja publike njė metodė tė tillė.
A kishit frikė se mos me anė tė kėsaj mėnyre do tė acaronit botuesin tuaj?
Sigurisht qė ekzistonte njė problem i tillė, por ishte tepėr vonė tashmė. Kur u ktheva nė vendin tim tė parėn telefonatė qė mora ishte nga botuesi nė Shtetet e Bashkuara tė Amerikės qė mė tha: Kemi njė problem tė madh. Unė e takova dhe botuesi mė tha qė meqenėse unė kisha bėrė njė veprim nė mėnyrė jozyrtare, pra kisha nxjerrė online librat e mi, le ta bėja qė sot e mbrapa zyrtarisht.
Dhe sot ju jeni njė nga shkrimtarėt mė tė njohur dhe mė tė famshėm online? A mos vallė keni zhvilluar ndonjė lloj varėsie nė kėtė drejtim?
Po, dhe e pranoj njė gjė tė tillė. Unė futem nė komunikim nė mėngjes dhe nė darkė. Pėr tė shkruar 12 orė nė ditė tė duhet shumė vullnet dhe mė nė fund vjen njė moment kur e ndien veten tė lodhur dhe duhet qė tė pushosh. Pėr mua kjo ėshtė thjesht relaks.
Duket se keni njė mėnyrė tė ndryshme nga ajo e shkrimtarėve tė tjerė tė mėdhenj tė kohės sonė qė shkruajnė tė mbyllur pėr javė tė tėra pa komunikuar me tė tjerėt?
Le ti kthehemi origjinės sė tė shkruarit. Nė tė shkuarėn burrat dhe gratė qė shkruanin konsideroheshin si personalitete tė mbyllura nė njė kullė tė fildishtė dhe askush nuk mund ti prekte. Unė mendoj se ajo kulla e fildishtė nuk ekziston mė. Nėse lexuesit nuk i pėlqen diēka tek unė mė pėlqen qė tė ma thotė dhe tė jem nė kontakt me tė. Nuk mė pėlqen izolimi. Shqiperia









Letėrsia Botėrore




