1
Ndėrgjegje ekologjike qė nga vegjėlia prej 31/1/2011, 00:08
LePuRuShJa
♫ Stafi Administrues ♫

Secila gjeneratė ėshtė pėrgjegjėse pėr bartjen e leksioneve pėr tė ardhmen e botės dhe mbrojtjen e planetės pėr gjeneratat e ardhshme.
Si prindėr, tė gjithė kemi nevojė ta bėjmė mjedisin tonė, botėn tonė, njė vend tė bukur dhe tė shėndetshėm pėr ne dhe pėr fėmijėt tonė. Pėr kėtė nuk egziston dhuratė mė e bukur pėr fėmijėt se sa krijimi i ndėrgjegjes pėr atė se sa ėshtė natyra e rėndėsishme pėr tė gjithė ne dhe se si ajo ndikon nė ruajtjen e mjedisit tė shėndetshėm.
Asnjėherė nuk ėshtė shumė herėt pėr leksionet e para pėr ekologjinė, nėse dėshironi qė fėmijėt ti mėsoni tė jenė tė gjelbėr dhe tė kujdesen pėr botėn nė tė cilėn jetojnė sikurse personat e rritur. Gjėrat tė cilat duken si imtėsira, mund tė kenė ndikim tė rėndėsishėm nė miratimin e qėndrimit pėr tėrė familjen. Ja se si modelet e mira tė sjelljes mund tė miratohen dhe pa vetėdije, pa ndonjė pėrpjekje tė posaēme tė planifikimit.
Modeli 1: reduktimi konsumimit
Tė gjithė fėmijėt, tė vegjėlit posaēėrisht, kėnaqen duke u larė dhe mė sė shpeshti mund tė luajnė me orė tė tėra nė ujė, pėrderisa lėkura u bėhet e rrudhur. Rezistoni dėshirės pėr tė zgjatur banjon edhe me njė tė mbushur me ujė, sepse pėr vogėlushin tuaj, kurrė nuk ėshtė kjo e mjaftueshme dhe shpjegojini se si njė konsum i plotė i ujit ėshtė i mjaftueshėm. Duhet ti shpjegoni qė tė gjithė duhet ta ruajnė atė, nė mėnyrė qė tė gjithė njerėzit e planetit tė jenė nė gjendje ta pėrdorin atė. Edhe nė qoftė se vogėlushi juaj nuk mund ta kuptojė mėsimin pėr rėndėsinė e ruajtjes sė ujit, me sjellje tė tilla, ju mbillni fara tė tė kuptuarit pėr periudhėn e mėvonshme, kur fėmija mund ta miratojė kėtė mėsim.
Modeli 2: pėrdorimi i plotė i materialeve para se ti hedhim ato
A e hedh fėmija juaj njė listė letrash tė cilat i ka pėrdorur vetėm nga njėra anė dhe menjėherė e merr njė letėr tė re? Tregojini qė egziston njė hapėsirė e pastėr nė tė cilėn mund tė vizatojė sa tė dojė dhe kthejeni letrėn nė anėn tjetėr! Nė kėtė mėnyrė tė thjeshtė mund ta bėni fėmijėn tė kuptojė sa ėshtė e rėndėsishme ti zvogėloni mbeturinat dhe tė pėrdorni materialet nė mėnyrė tė plotė.
Modeli 3: recikloni
Reciklimi i mbeturinave nga shtėpia ende nuk ka lulėzuar nė vendin tonė, por edhe sepse mungojnė kontejnerėt e mjaftueshėm pėr ndarjen e materialeve tė veēanta pėr reciklim. Megjithatė, nė pritje tė rrethanave nė tė cilat riciklimi bėhet rutinė, mėsoni fėmijėn tuaj pėr tė bėrė grupimin e materialeve tė ndryshme qė mund tė riciklohen dhe tė pėrdoren pėrsėri. Shpjegojini fėmijės tuaj se nė ēfarė mėnyre mund tė reciklohen materialet siē janė letrat, plastika, xhami dhe alumini dhe se si kursehen burimet natyrore.
Modeli 4: edukim ekologjik
Shfrytėzoni rastin kur jeni nė ndonjė shėtitje nė natyrė, qė ti shpjegoni fėmijės tuaj se pėrse ėshtė e rėndėsishme tė kujdesemi pėr planetin nė tė cilin jetojmė, ti ruajmė parqet dhe pyjet nė mėnyrė qė tė mund tė kėnaqemi ende nė to. Gjatė vizitės nė kopshtin zologjik apo kur lexoni ndonjė pėrrallė me dinosaurė, shpjegojini se si janė dėmtuar kafshėt dhe llojet e bimėve dhe se si vie gjer tek ajo qė disa nga ato tė ngordhin. Edukimi ekologjik nuk duhet tė jetė i projektuar posaēėrisht vetėm gjatė shėtitjes nė natyrė apo me kafshė, por leksionet e rėndėsishme pėr ruajtjen e natyrės, mjedisit, resurseve, florės dhe faunės mund ti bėni edhe gjatė bisedave ditore familjare.
Kontrolloni nėse nė vendin tuaj egziston ndonjė program, qė i dedikohet edukimit dhe rritjes sė ndėrgjegjes ekologjike tė pėrshtatur pėr fėmijė. Pėrfshierja e fėmijės tuaj nė ndonjė nga grupet apo shoqatat e fėmijėve tė cilat merren me lėvizjen e gjelbėr, fėmija do tė kėnaqet nė shoqėrinė e moshatarėve dhe njėkohėsisht do tė fitojė shprehi tė rėndėsishme.
Fėmijėt sot, pėrmes mediave masive si TV-ja apo interneti, mund tė gjejnė materiale tė ndryshme rreth kėtyre temave tė drejtuara ndėrgjegjes pėr nevojat e planetit tonė dhe reciklimit, por e rėndėsishme ėshtė qė kėto mesazhe ata ti marrin pikėrisht nga shtėpia e tyre, qė tė mund ti ndjekin shembujt e prindėrve, tė motrave apo vėllezėrve. Mundohuni qė ta luani rolin tuaj nė edukimin e gjeneratės, me ndėrgjegje tė plotė ekologjike ēkyēni dritėn pasi dilni nga dhoma, paketoni ushqimin nė kuti e cila pėrdoret shumė herė dhe jo me folie pėr njė pėrdorim dhe atė jo vetėm kur ju shohin fėmijėt, por bėjeni shprehi tuajėn, nga e cila do tė keni shumė dobi./bebaime/















