1
Kequshqyerja dhe shėndeti i nėnės dhe fėmijės prej 19/11/2010, 00:55
LePuRuShJa
♫ Stafi Administrues ♫

Njė studim i ri i publikuar nė revistėn britanike Lencet arrin nė pėrfundimin se ēdo vit nė vendet e varfėra, mbi 3,5 milionė nėna dhe fėmijė nėn moshėn 5-vjeēare vdesin pikėrisht pėr shkak tė kequshqyerjes.
Nė vazhdim do tju njohim me studimin e ri dhe ndikimin qė ka kequshqyrja nė jetėn e nėnave dhe fėmijėve. Sipas studimit, 35 pėr qind e numrit tė vdekjeve tek fėmijėt nė mbarė botėn shkaktohet nga kequshqyerja, apo nga uria. Revista mjekėsore britanike Lancet, publikoi kohėt e fundit njė seri prej 5 studimesh. Autorėt e studimit arrijnė nė pėrfundimin, se pėr zgjidhjen e kėtij problemi do tė duheshin mė tepėr investime nė shėrbimet qė kanė tė bėjnė me ushqyerjen dhe me pėrmirėsimin e sistemit tė shėndetėsisė. Nė studim u pėrfshinė vende tė varfėra dhe mesatarisht tė varfėra tė Afrikės, Azisė dhe Amerikės Latine.
Robert Blek, i shkollės Bloomberg pėr Shėndetin Publik tė Universitetit Johns Hopkins nė Merilend, ishte autori kryesor i serialit. Ai thotė se mbi 3,5 milionė nėna dhe fėmijė nėn moshėn 5-vjeēare vdesin ēdo vit nė vendet e varfėra, pėr shkak tė kequshqyerjes. Ai thotė gjithashtu, se mbi 2 milionė fėmijė vdesin pėr shkak tė nivelit tė ulėt tė zhvillimit, para ose pas lindjes, ose nga shpėrdorimet e mėdha. Miliona tė tjerė qė arrijnė tė mbijetojnė, mbeten sakatė pėr jetė, ose vdesin para kohe. Por pasojat nuk janė vetėm fizike. Zhvillimi jo i mirė i trurit pėr shkak tė kequshqyerjes nė vitet e fėmijėrisė mund tė kufizojė suksesin e tyre nė jetė, pra nivelin ekonomik tė familjes, kur ata arijnė nė moshė madhore. Pastaj, cikli i varfėrisė dhe kequshqyerjes, shpesheherė ripėrsėritet edhe pėr fėmijtė e tyre.
Doktor Blek thotė se fėmijėt e kequshqyer, po ashtu rrezikohen tė preken nga tensioni i lartė i gjakut, diabeti dhe sėmundje tė zemrės, kur ata rriten. Ai thotė se studimet tregojnė qė programet e ushqyerjes duhet ti kushtojnė mė tepėr rėndėsi dy viteve tė para tė jetės sė fėmijėve. Fėmijėt e kequshqyer mund tė vuajnė nga dėmtime tė pėrhershme qė nė moshėn dy vjeēare.
Studjuesit thonė se nėnat duhen nxitur qė ti ushqejnė me gji siē duhet fėmijėt e tyre. Po ashtu, ushqyerja e tyre duhet tė pėrfshijė ushqime tė pasura me vitaminėn A dhe me mineralin zink. Studjuesit thonė se kujdesi i duhur pėr fėmijėt qė nė vitet e para tė jetės sė tyre, mund tė ulė numrin e vdekjeve tek fėmijėt me 25 pėr qind. Ushqyerja e pamjaftueshme ėshtė njė formė e kequshqyerjes. Por kequshqyerja shfaqet edhe permes mbi-ushqyerjes.
Seriali i revistės Lancet pėr ushqyerjen e nėnave dhe fėmijėve ka ndeshur nė kritika. Organizata Mjekėt pa Kufi e vlerėsoi serialin, qė ka tėrhequr vėmendjen pėr kėtė ēėshtje, por organizata thotė se studjuesit e nėnvleftėsojnė numrin e vdekjeve tek fėmijėt nga kequshqyerja dhe se duhet bėrė mė tepėr pėr kėtė ēėshtje nė tė ardhmen.















